มหาวังคะชาดก

มหาวังคะชาดก

ณ แคว้นมคธอันรุ่งเรือง มีพระราชาพระองค์หนึ่งทรงพระนามว่า พระเจ้าพรหมทัต พระองค์ทรงมีพระราชโอรสองค์หนึ่ง นามว่า เจ้าชายมหาวังคะ ผู้มีพระสิริโฉมงดงาม เฉลียวฉลาด และมีพระหทัยเมตตา แต่ทว่า เจ้าชายทรงมีอุปนิสัยประหลาดอยู่ประการหนึ่ง คือ ทรงโปรดปรานการเสวยเนื้อสัตว์เป็นอย่างยิ่ง จนบางครั้งถึงกับทรงสั่งให้ล่าสัตว์ป่ามาเป็นอาหารจำนวนมาก

วันหนึ่ง พระเจ้าพรหมทัตทรงพระประชวรหนัก เหล่าหมอหลวงพยายามรักษาก็ไม่เป็นผล พระอาการทรุดหนักลงทุกวัน เมื่อทรงทราบว่าพระอาการของพระองค์นั้นหนักหนาสาหัสเกินกว่าจะรักษาได้ พระเจ้าพรหมทัตจึงทรงเรียกเจ้าชายมหาวังคะมาเข้าเฝ้า

“มหาวังคะ บุตรของเรา” พระราชาตรัสด้วยพระสุรเสียงอันแผ่วเบา “พ่อใกล้จะสิ้นอายุขัยแล้ว พ่ออยากจะฝากบางสิ่งบางอย่างไว้กับเจ้า”

เจ้าชายมหาวังคะทรงก้มกราบพระบาทพระบิดา “หม่อมฉันพร้อมจะรับฟังเพคะ ทูลหัว”

“พ่อรู้ว่าเจ้านั้นมีพระหทัยเมตตา แต่พ่อสังเกตเห็นว่าเจ้าโปรดปรานการเสวยเนื้อสัตว์เป็นอย่างยิ่ง พ่อเป็นห่วงว่าในอนาคต เมื่อเจ้าขึ้นครองราชย์ เจ้าอาจจะทรงสั่งให้มีการล่าสัตว์อย่างไม่บันยะบันยัง ซึ่งจะนำมาซึ่งความเดือดร้อนแก่สรรพสัตว์ทั้งหลาย พ่ออยากจะขอให้เจ้าตั้งมั่นในพระพุทธศาสนา จงละเว้นจากการเบียดเบียนชีวิตผู้อื่น และจงบำเพ็ญตนเป็นพระราชาผู้ทรงธรรม”

เจ้าชายมหาวังคะทรงซาบซึ้งในพระราชดำรัสของพระบิดา พระองค์ทรงตรัสตอบด้วยความตั้งใจมั่น “หม่อมฉันจะจดจำคำสอนของทูลหัวไว้ในใจเสมอ และจะปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด หม่อมฉันจะละเว้นจากการเบียดเบียนชีวิตผู้อื่น และจะทรงเป็นพระราชาผู้ทรงธรรม”

หลังจากพระเจ้าพรหมทัตสวรรคต เจ้าชายมหาวังคะก็ได้ขึ้นครองราชสมบัติ ทรงพระนามว่า พระเจ้ามหาวังคะ

ทันทีที่ทรงขึ้นครองราชย์ พระองค์ก็ทรงปฏิบัติตามพระปณิธานที่ให้ไว้กับพระบิดา ทรงประกาศห้ามมิให้มีการล่าสัตว์ในอาณาจักรโดยเด็ดขาด ใครก็ตามที่ฝ่าฝืนจะต้องถูกลงโทษอย่างหนัก

พระองค์ทรงหันมาเสวยพระกระยาหารที่ปรุงจากพืชผักผลไม้แทน ทรงส่งเสริมการเกษตรกรรมให้เจริญรุ่งเรือง เพื่อให้ประชาชนมีอาหารเพียงพอ

ในตอนแรก ประชาชนและข้าราชบริพารต่างก็แปลกใจกับการเปลี่ยนแปลงของพระองค์ บางคนก็แอบนินทาว่าพระองค์ทรงอ่อนแอเกินไปที่จะเป็นพระราชา แต่เมื่อเวลาผ่านไป พวกเขาก็ได้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีของอาณาจักร

เนื่องจากไม่มีการล่าสัตว์อีกต่อไป สัตว์ป่าก็เพิ่มจำนวนมากขึ้น ระบบนิเวศก็สมดุล ป่าไม้ก็อุดมสมบูรณ์

เกษตรกรรมก็เจริญรุ่งเรือง ประชาชนมีอาหารบริบูรณ์

เมื่อไม่มีการล่าสัตว์ ผู้คนก็ไม่ต้องหวาดกลัวอันตรายจากสัตว์ป่าอีกต่อไป

พระเจ้ามหาวังคะทรงปกครองอาณาประชาราษฎร์ด้วยทศพิธราชธรรม ทรงโปรดปรานการช่วยเหลือผู้อื่น ทรงบำเพ็ญทาน รักษาศีล และเจริญภาวนา

วันหนึ่ง มีพราหมณ์ผู้หนึ่ง ซึ่งเป็นที่ปรึกษาคนสนิทของพระราชา ทูลทูลถามพระองค์ว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นเจ้า เหตุใดพระองค์จึงทรงละเว้นจากการเสวยเนื้อสัตว์ และทรงห้ามมิให้มีการล่าสัตว์ในอาณาจักรเช่นนี้เล่า พราหมณ์ผู้นี้เป็นผู้ที่ยังคงยึดมั่นในความเชื่อเรื่องการบูชายัญ และการถวายเครื่องสังเวยด้วยสัตว์

พระเจ้ามหาวังคะทรงยิ้มอย่างอ่อนโยน “ท่านพราหมณ์ เราเห็นว่าสรรพสัตว์ทั้งหลายล้วนมีชีวิตจิตใจ มีความรักในชีวิตของตนเอง การที่เราจะพรากชีวิตของผู้อื่นมาเพื่อสนองความต้องการของตนเองนั้น เป็นสิ่งที่ไม่ถูกต้อง”

พราหมณ์ยังคงไม่เข้าใจ “แต่ข้าแต่พระองค์ การบูชายัญด้วยสัตว์นั้นเป็นประเพณีที่สืบทอดกันมานาน เป็นการแสดงความเคารพต่อเทพเจ้า”

“หากเทพเจ้าจะพอพระทัยในความทุกข์ทรมานของผู้อื่น เทพเจ้านั้นก็คงมิใช่เทพเจ้าที่ควรเคารพ” พระองค์ตรัส “เราเชื่อว่าการบำเพ็ญความดี การให้ทาน การรักษาศีล และการเจริญภาวนาต่างหาก คือสิ่งที่ควรแก่การบูชา”

พราหมณ์ได้ฟังดังนั้น ก็เกิดความรู้สึกละอายใจในความเชื่อที่ผิดของตนเอง เขาได้เห็นถึงพระปรีชาสามารถและความมีเมตตาของพระราชา

พระเจ้ามหาวังคะทรงปกครองอาณาจักรด้วยความสงบสุขยาวนาน ประชาชนอยู่ดีกินดี สัตว์ป่าก็ดำรงชีวิตอยู่ร่วมกับมนุษย์ได้อย่างสงบ

เมื่อพระองค์เสด็จสวรรคต ก็ได้ไปบังเกิดในสวรรค์ชั้นดุสิต ด้วยบุญกุศลอันยิ่งใหญ่ที่พระองค์ได้บำเพ็ญมาตลอดพระชนม์ชีพ